Khảo sát phỏng vấn một số đặc điểm tri thức bản địa trong y học cổ truyền của người khmer ở Sóc Trăng
Nguyễn Minh Hùng,Lê Thanh Sơn, Cao Ngọc Giang, Đinh Ngọc Bảo, Đinh Trường Sơn, Phạm Lưu Kiều Mỹ và Nguyễn Thu Hằng
Tóm tắt
Kết quả điều tra 50 phiếu phỏng vấn, tri thức bản địa về y học cổ truyền của người Khmer tại Sóc Trăng đã ghi nhận 44 loài cây thuộc 24 họ thực vật, trong đó các họ được dùng nhiều nhất là Họ Cúc (Asteraceae), Họ Đậu (Fabaceae), và Họ Cà phê (Rubiaceae). Sinh cảnh sống chủ yếu tại vườn nhà (59,1%). Các bộ phận dùng như củ, hoa, nhựa mủ, vỏ thân... đều được sử dụng, nhưng phổ biến nhất là toàn cây (40,9%), tiếp theo là thân và lá (25%). Điều trị 8 nhóm bệnh như ngoài da, tê thấp, đau nhức xương khớp, tiêu hóa, hô hấp và an thần. Cách thức chế biến bao gồm sắc lấy nước uống, sắc nước để tắm, bôi ngoài da, ăn, và làm thuốc hít. Những số liệu này cho thấy tri thức bản địa về y học cổ truyền của đồng bào người Khmer rất đa dạng, thiết thực và phù hợp với nhu cầu của cộng đồng tại tỉnh Sóc Trăng.
Từ khóa: Đồng bào Khmer, phỏng vấn, Sóc Trăng, tri thức bản địa, y học cổ truyền.
Abstract
A survey of 50 interviewees regarding the indigenous medical knowledge of the Khmer in Soc Trang identified 44 plant species from 24 families, with Asteraceae, Fabaceae, and Rubiaceae being the most prevalent. Most medicinal plants were collected from home gardens (59.1%), followed by wild habitats such as field edges and forest margins. The most commonly used parts were the whole plant (40.9%), stems and leaves (25%), along with roots, flowers, latex, and bark. These species were used to treat eight groups of ailments, including skin diseases, rheumatism, musculoskeletal pain, digestive and respiratory disorders, and nervous conditions. Preparation methods included decoction for drinking or bathing, topical application, direct ingestion, and inhalation. These data indicate that the indigenous knowledge of traditional medicine among the Khmer ethnic community is highly diverse, practical, and well-aligned with the needs of the local population in Soc Trang Province.
Keywords: Khmer ethnic group, indigenous knowledge, interviews, Soc Trang Province, traditional medicine.